Μια απάντηση σ’ όσους πιστεύουν ότι ο καπιταλισμός είναι στο “πετσί μας”
γράφει ο Κώστας Βενετσάνος

 

kostas venetsanos 2015«Δεν υπάρχει δύναμη πιο μεγάλη απ’ αυτή του εργάτη, που σταυρώνει τα χέρια»!

Είναι μια φράση αυταπόδεικτη. Ενα θεώρημα αξιωματικό. Ο εργάτης «που σταυρώνει τα χέρια», είναι ο εργαζόμενος που απεργεί! Είναι η δύναμη που παράγει. Όταν «σταυρώσει τα χέρια», όταν απεργήσει, η παραγωγή σταματά!

Αυτά ίσχυαν πέρα για πέρα τον καιρό του Μαρξ και του Ένγκελς, τον 19ο αιώνα και τον εικοστό, του Λένιν, ακόμα και σήμερα με την προϋπόθεση της καθολικότητας.

Εδώ και πενήντα όμως χρόνια, ιδιαίτερα την τελευταία εικοσαετία, τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν. Οι μηχανές, από εργαλεία στα χέρια του εργάτη, άρχισαν σιγά – σιγά να τον αντικαθιστούν, με την αυτοματοποίηση και τους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές.

Κι όταν λέω “εργάτης”, εννοώ τον εργαζόμενο. Είτε παράγει - επεξεργάζεται βιομηχανικό προϊόν (δευτερογενής παραγωγή), είτε εξάγει (εξορίσει), καλλιεργεί προϊόντα πρωτογενούς παραγωγής (ορυκτά, γεωργο-κτηνοτροφικά κ.λπ.), είτε προσφέρει – παράγει υπηρεσίες (τριτογενής τομέας).

Ανεπαισθήτως, σιγά – σιγά, αρχικά
και σταδιακά κατόπιν,
κι όλο πιο γρήγορα μετά,
ήρθαν οι «βάρβαροι»!
Κι έχτισαν τριγύρω μας «τείχη»!
«Όμορφα», όλο πιο θελκτικά και στέρεα
Κι είμαστε μέσα εμείς
Κι αποκομμένοι, οι «άλλοι»!

 

Και οι «βάρβαροι» εδώ, είναι προϊόντα του πολιτισμού μας: Οι όλο και πιο αυτοματοποιημένες μηχανές (η ρομποτική μηχανική παραγωγή) και οι Η/Υ, όχι αυτοί που πατάς τα κουμπιά εσύ, κι εκείνοι «απλώς» επεξεργάζονται ταχύτατα τα δεδομένα, που εσύ του δίνεις, αλλά αυτοί, της νεότερης γενιάς Η/Υ με τεχνητή, όλο και περισσότερο αναπτυγμένη, νοημοσύνη.                

Παραπέμπω στο γνωστό βιβλίο «Το τέλος της εργασίας και το μέλλον της» του Jeremy Rifkin, όπου με ενάργεια και αδιάσειστα στοιχεία αποτυπώνεται το παρόν ήδη, και το άμεσο μέλλον της αυτοματοποιημένης ρομποτικής παραγωγής, με άμεσο επακόλουθο τα δισεκατομμύρια των ανέργων σε πλανητικό επίπεδο. Ήδη, (το «ήδη» είναι προ εικοσιπενταετία), «περισσότερα από 800 εκατομμύρια άτομα σε όλο τον κόσμο, είναι άνεργα αυτή τη στιγμή»!

Υπ’ όψιν ότι τα στοιχεία αυτά δεν αντανακλούν ακριβώς την πραγματικότητα, διότι οι υπολογισμοί γίνονται με ανορθολογικά στοιχεία. «Απασχολούμενος» θεωρείται κι εκείνος που εργάστηκε μια φορά την εβδομάδα και όχι εκείνος που είχε τη δυνατότητα εργασίας, τον αναγκαίο χρόνο για την κάλυψη των στοιχειωδών αναγκών του. Ο «πτωχός» ΔΕΝ υπολογίζεται με αντικειμενικά κριτήρια (τόσα χρειάζεται μια οικογένεια, για να ζήσει στοιχειωδώς με αξιοπρέπεια, όπως στις ΗΠΑ), αλλά με το μεταβαλλόμενο ποσοστό τού διάμεσου εισοδήματος 60% επί του ΑΕΠ. Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, το όριο της φτώχειας προ κρίσης (2008) ήταν 7.200 € /έτος, τώρα είναι 5.400€!

Να μην ξεχνάμε παρένθετα ότι υφίσταται άμεση σχέση αυξημένης εγκληματικότητας και βίας και της διαρκούς αυξανόμενης τεχνολογικής ανεργίας και της ανεργίας γενικότερα. Αργία γαρ, μήτηρ πάσης κακίας.

Για να καταλάβουμε το μέγεθος της επαπειλούμενης τεχνολογικής ανεργίας αρκεί ν’ αναφέρουμε τις προβλέψεις του Rifkin: «Ένα ποσοστό μεγαλύτερο από 75% του εργατικού δυναμικού στα περισσότερα βιομηχανοποιημένα κράτη απασχολείται με την εκτέλεση εργασιών, που δεν είναι παρά κάτι παραπάνω από απλά επαναλαμβανόμενα καθήκοντα». Εργασίες δηλαδή που μπορούν ν’ αντικατασταθούν με αυτοματοποιημένους ρομποτικούς υπολογιστές.

Μόνον «στις ΗΠΑ, αυτό σημαίνει πως στα χρόνια που έρχονται, περισσότερες από 90 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, σ’ ένα δυναμικό 124 εκατομμυρίων, είναι δυνητικά τρωτές στην εισβολή των μηχανών»1. Μιλάμε για την συγκεκριμένη ανεργία και όχι για την «κυκλική», τριβής κ.λπ. ή τεχνητής, αλλά για τη μόνιμη.

Και πάνω εκεί οι λάτρεις του κεφαλαιοκρατικού συστήματος, οι κεφαλαιοκράτες και οι υπηρέτες τους, οι Batler της θριαμβολογούν:

― Ζακ Αταλί (Γάλλος Υπουργός, σύμβουλος τεχνολογίας του Γάλλου πρώην «σοσιαλιστή» προέδρου Φρανσουά Μιτεράν), διακήρυξε το τέλος της εποχής των εργαζομένων: «Οι μηχανές είναι το νέο προλεταριάτο. Η εργατική τάξη παίρνει τα παπούτσια της στο χέρι»2!

Τη δεκαετία του 1950, το 33,5 των εργαζομένων στις ΗΠΑ, δηλαδή τον έναν στους τρεις, το είχε απορροφήσει η βιομηχανία. Τη δεκαετία του ’90 το ποσοστό αυτό είχε πέσει κάτω από το 17,3%.

Η παραγωγικότητα όμως αυξάνεται με αλματώδεις και εντυπωσιακούς ρυθμούς: «Από το 1979 ως το 1992 η παραγωγικότητα αυξήθηκε κατά 35%, στο βιομηχανικό τομέα, αλλά το εργατικό δυναμικό μειώθηκε κατά 15,4»!

Αλλά ας μην αναλυσκόμεθα άλλο, σε στοιχεία, στην έκταση ενός άρθρου, γιατί θα μας πιάσει κατάθλιψη.

Το «όνειρο» του Άλαν Α. Σμιθ της Arthur D. Little Inc συνοψίζει το όνειρο κάθε κεφαλαιούχου και κάθε γκόλντεν μπόι πρώτου βαθμού μονοδιάστατης ευφυίας: «Η νέα γενιά ελεγχόμενων μηχανών, είπε, σημαδεύει τη χειραφέτησή μας από τους εργαζόμενους»5!

Θυμίζει το γνωστό ανέκδοτο του Χότζα. «Απάνω που συνήθισε το γάιδαρό του να μην τρώει, ψόφησε»!

Αυτό αποδεικνύει αυτό που είπα για τα golden boys και περί ευφυΐας πρώτου βαθμού. Τους λείπει η ανωτέρου βαθμού ευφυΐα, της πολυδιάστατης αναλυτικής και συνθετικής κρίσης.

Η αλαζονεία, η ματαιοδοξία και κυρίως η απληστία, δεν τους αφήνει να σκεφθούν μ’ αυτόν τον αναλυτικό, πολυδιάστατο και συνθετικό τρόπο.

Όταν θα «χειραφετηθούν» απ’ αυτόν τον «βραχνά» των εργαζομένων και του εργατικού κόστους, σε ποιον θα πουλάνε τα ελκυστικά, πολυάριθμα και χαμηλού κόστους προϊόντα τους; Στον άνεργο;

Ο άνεργος δεν έχει αγοραστική δύναμη. Επομένως; Επομένως θα ρυθμίσουν έτσι την εφαρμογή των νέων αυτοματοποιημένων τεχνικών τρόπων παραγωγής, την παραγωγή και την παραγωγικότητα, ώστε ένας μικρός αριθμός γιγαντιαίων εκσυγχρονισμένων επιχειρήσεων κι ένας ελάχιστος αριθμός πεντακοσίων εκατομμυρίων, εξειδικευμένων, υψηλού επιπέδου μόρφωσης εργαζομένων, ν’ αποτελεί το αναγκαίο καταναλωτικό κοινό και συγχρόνως παραγωγικό δυναμικό του οργουελικά δομημένου κόσμου τους!

Θα γίνει όμως έτσι; Το παραπάνω σενάριο αντίκειται στην ιδιοσυγκρασία και στην ιδεολογία του «φιλελευθερισμού» της ασυδοσίας δηλαδή του κεφαλαίου και της απληστίας του κεφαλαιούχου. Αφού συντρίψει τους ανταγωνιστές του και επικρατήσει στην αγορά με φθηνά προϊόντα, ΔΕΝ θα έχει πού να τα πουλήσει, γιατί απλούστατα, οι εργαζόμενοι των ανταγωνιστών του που θα μείνουν άνεργοι, απλά «θα έχουν σταυρώσει τα χέρια», όχι με επιλογή τους, αλλά γιατί θα τους έχει επιβληθεί από τον «εφτάψυχο» καπιταλισμό της αυτοματοποίησης και των ευφυών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών.. Αυτό είναι το «σκοινί» που θα χρησιμοποιήσουν οι ίδιοι οι καπιταλιστές, για ν’ απαγχονίσουν το σύστημά τους. Τον ιμπεριαλιστικό, παγκοσμιοποιημένο και ψηφιακά αυτοματοποιημένο καπιταλισμό.

Κανένας Μαρξ, κανένας «εργάτης», κανένα κόμμα δεν θα τον ρίξει. Θα γκρεμιστεί μόνος του!

 


  1. Jeremy Rifkin: “Το τέλος της εργασίας και το μέλλον της”, μέρος πρώτο, κεφ. 1, σελ. 61.
  2. Jacques Attali: Millenium: Winners and Losers in the coming World Order, N. Yόρκη, Rondom House, 1991, σελ. 191.
  3. Όπως στην υποσημείωση (1), σελ. 65.
  4. Ως άνω, σελ. 66.
  5. Ως ανω κεφ. 4, σελ. 158.

 

Αφήστε σχόλιο...

Προτεινόμενο Video

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 416 επισκέπτες και κανένα μέλος